CHURAYUSPA JATUN RIMAYMANAPI.

YUYAYMANAYUQKUNATA, YUYAYTA-SUYUYUQ KISWAKUNA; RIMAY; ÑAWICHANAPAQ, JATUN AYLLU-RUNAKUNAMANTA, ANTIKUNAQ

 

Uchilla killkay:

 

Qhepa iskay-chunka-watakunapi, jatun yachaypi churaranku-rimaypi, iman ruwan, kamachiqkunata chayrimanakunapi lliu teqsi muyuntinpi,- antisuyupi tukuranku, imaynatan-yachayta reqsiranku yacharankuchu-yuyaywan (Mellino 2008).

Chaymunayqa, allin-saphiyuqta-churaranku-ñawpak-man, aqllaspa-yachariranku, allpa-jatun-yachayta manan-chayllatachu-qoranku, joq-qhawaykunaman chaypipas-yuya-yuyarispa-rimanarinku,- jatun kallpawan, q’emiypi-rimaypi-ichaqa-rimaysapawan kay-pusaypi-qallariranku; allin-qhawayta-jawari antikunamanta-sapanka-yuyayta-jina, ruwaspa yachaspanku, imayman-ruwakunman-qhawarina-willarinapaq-awya yalaman,-jawakunamanta apamuspa,-jaqkuna-rimasqankuta,-yuyaycharanku chaypi; imatan-yachasunman, qhawasunman sach’a runakunamanta, jamut’ayuspa, icha chay-qhawanachu-allin-kanman; saphirurunta qhawarispa; chayri-allinchu; icha-manachu-rimaqkuna kallpachaspa-chay-jatun-qhepa-yuyayta; kunan-yachaykunata (Arnold, Jiménez e Yapita, 2014, Sanchez Garrafa, 2014).

Qatispa-chay-jamut’ayman, qallariranku-chay Pusak (TAAS)- jaylliranku, chuki-apu-jatunllaqtapi ñoqayku-t’aqwiriyta-munayku, imaynatan ñawpa-kausaqkuna-kamachikuranku-llaqtankupi yuyayta-rimaytawan-awya-yalamanta-allinta reqsispa-chay-qhawaykunawan,-imaynatan ruwanqaku-chay yachayta, allinchu-kanqa-icha manachu-yuyay-rimaywan, ruway-yachaywasi kunapi-kanman-kay ruwaykunata-allintapuni k’uskirispa-qhawarichinqaku-kay llank’ayta yacharichinqakun-sichus-ñawpaqman-puririchinman allin-llank’aykunata-rimaypi-churaspa-lliuy runakunaq-ruwasqankuta-allinta-rimanankupaq allinchu-icha-manachu-qhepa-kunan-yachaykunata ayllukunaq-yachayninta-kay-awya-yalamanta rimay-yachay-kisma yuyay-saphiyuyachiy aqllana-sach’arunakunaq-tiyaynin-jamut’ay-rimaysapaq.

Sumak shimi:

 

pushak runakuna: 

 

María Cecilia Páez, División Arqueología, Museo de La Plata (Universidad Nacional de La Plata) and Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas, Argentina.

Bárbara Manasse, Escuela de Arqueología (Universidad Nacional de Catamarca) and Instituto de Arqueología y Museo (Facultad de Ciencias Naturales e IML, Universidad Nacional de Tucumán), Argentina.

 

rimak.

Denise Arnold, Birkbeck College London, Reino Unido e Instituto de Lengua y Cultura Aymara, La Paz, Bolivia.